Europa exploiteert visgronden over de hele wereld

Een studie van natuurbehoudsorganisatie WWF, toont dat de Europese visserijvloot tot de verste hoeken van de aardbol visgronden exploiteert. De organisatie dat die expansie het gevolg is van onevenwichtige toegangsakkoorden tot visgronden van ontwikkelingslanden en de Europese brandstofsubsidies.

Het rapport draagt de titel “Ruimtelijke expansie van Europese en niet-Europese visserij in de wereldzeeën van 1950 tot nu”. De Europese visserijvloot blijkt mobieler te zijn dan deze van andere continenten, waardoor Europa sinds 1980 heel wat nieuwe visgronden kon exploiteren.

Onethische praktijken
In het rapport worden de verschillende onderhandelingen van toegangsakkoorden tot visgronden in het zuiden geanalyseerd. Volgens WWF trok daarbij Europa steevast aan het langste eind. De organisatie haalt ook de “onethische praktijk van hervlagging” aan, waarbij Europese vissersboten de Europese regels omzeilen door een andere, niet-Europese vlag te voeren. Samen met de brandstofsubsidies voor de Europese visserijbedrijven zijn dat meteen de drie belangrijkste redenen voor de expansie van de Europese visserij.

Hervorming
WWF ijvert voor een hervorming van de gemeenschappelijke visserijpolitiek en een duurzamere industriële visserij, die ook aansprakelijk moet gesteld worden voor de gevolgen van overbevissing. Voorts dringt de organisatie bij de EU aan om een leidende rol te spelen in het elimineren van illegale visvangst, het reguleren van visactiviteiten en het promoten van duurzame vispraktijken.
De nieuwe studie toont de mondiale expansie van de visserij van 1950 tot vandaag op een geanimeerde kaart op de website http://wwf.ixtract.de.

Golf zoet smeltwater brengt koude in Europa

Britse onderzoekers ontdekten een enorme koepel zoet water in de westelijke Noordelijke IJszee. Het gevolg, denken ze, van sterke poolwinden die het water van de Beaufort zeestroming opzwepen. Wat als deze winden op een gegeven moment gaan liggen? Het gevolg: de Golfstroom wordt afgeremd en een koude winter slaat hard toe in Europa.

Zoetwaterheuvel in westelijke IJszee
De onderzoekers maakten gebruik van de ESA-satellieten ERS-2 en Envisat. Deze satellieten maten de hoogte van het zeewateroppervlak in de jaren 1995 tot 2010. Volgens hun berekeningen is de zeespiegel sinds 2002 met zo’n 15 cm gestegen en is het volume aan zoet water met 8000 kubieke kilometer toegenomen. Alweer volgens hun berekeningen is dit ongeveer tien procent van alle zoete water in de Noordelijke IJszee, aldus hoofdauteur Dr Katharine Giles van het Britse Centre for Polar Observation and Modelling (CPOM) aan het University College London. Als deze winden gaan liggen, stroomt de zoetwaterkoepel leeg over de rest van de Noordelijke IJszee en misschien zelfs in de Atlantische Oceaan. Dit heeft ingrijpende gevolgen, onder meer op de Golfstroom.

Golfstroom vertraagd
De Golfstroom, waarvan de oostelijke aftakking West-Europa een aangenaam mild klimaat geeft, bestaat uit warm, zout water, afkomstig uit de Golf van Mexico. Ten oosten van Groenland bevinden zich zogeheten zinkgaten, waar deze enorme watermassa de diepte in zakt en terug naar het zuiden stroomt in de vorm van de zeer koude, maar voedselrijke Labradorstroom. Om deze reden is Oost-Canada, waar de Labradorstroom langs stroomt, alsmede de Amerikaanse oostkust veel kouder dan Europese gebieden op dezelfde breedtegraad. Om een indruk te geven: New York ligt op dezelfde breedtegraad als het veel warmere Madrid en Porto.

Vrieskou door zoet water
Een massa zoet water blokkeert de Golfstroom, waardoor deze wordt afgeremd en minder, of zelfs helemaal geen, warmte meer richting Europa kan voeren. Rond de twaalfduizend jaar geleden (en 8200 jaar geleden) vond er een korte, scherpe terugval naar een ijstijd plaats: Lake Agassiz, een enorm zoetwatermeer in de noordelijke Verenigde Staten en zuidelijk Canada, stroomde toen in twee keer leeg in de Atlantische Oceaan. Beide keren (het Jongere Dryas en het ’8200 Event’) daalden de temperaturen tot ijstijdniveau. De gevolgen van het stilleggen van de Golfstroom zijn nogal ingrijpend. Ook het afzwakken van de Golfstroom kan al leiden tot een sterke temperatuurdaling.

Invloed wind sterker door smelten poolijs
De onderzoekers stellen dat de Noordelijke IJszee nu veel gevoeliger is voor windinvloeden door het smelten van het ijs, dat tot voor die tijd de oceaan er onder thermisch en mechanisch isoleerde. Pas toen de wind vrij spel kreeg kon deze het water opstuwen en de koepel vormen. Tot nu toe hebben de winden de koepel intact gehouden, maar als ze gaan liggen, kan dit water de andere kant op gaan stromen. Met ingrijpende gevolgen in Europa.

Kortom: weer heel wat koren op de molen voor hen die geloven dat door smeltwater een nieuwe IJstijd, pardon, glaciaal, kan ontstaan. We kunnen dit verschijnsel maar beter goed in de gaten houden.

Wonderboom helpt tegen ondervoeding in Zuid-Afrika

Bladeren van de ‘wonderboom’ kunnen in sommige gevallen even goed werken als internationale voedselhulp, zeggen deskundigen. De snelgroeiende, droogteresistente boom met extreem voedzame bladeren wordt in Zuid-Afrika al gebruikt om ondervoeding tegen te gaan.

In het dorp Tooseng in Limpopo, een van de armste provincies van Zuid-Afrika, maakt een plantage van vijftien hectare met ‘wonderbomen’ al een verschil. De bladeren van de Moringa Oleifera, staan bekend als ‘supervoedsel’.

Volgens wetenschappers bevatten ze de calcium van vier glazen melk, de vitamine C van zeven sinasappels, kalium van drie bananen, drie keer de hoeveelheid ijzer uit spinazie, vier keer de hoeveelheid vitamine A uit een wortel en twee keer de hoeveelheid eiwit uit melk.

Vermalen bladeren
Mavis Mathabatha, een voormalige onderwijzeres uit Tooseng, heeft de afgelopen drie jaar hard gewerkt om de plantage te laten groeien. “Ik wil hier in de omgeving iets bijdragen, maar ook in de provincie en landelijk”, zegt ze.

In 2009 haalde ze de oogst binnen van de eerste bomen die ze geplant had, en begon ze met het drogen en malen van de bladeren. De vermalen bladeren werden vervolgens over het eten gestrooid van ongeveer vierhonderd kinderen van het plaatselijke opvangcentrum Sedikong sa Lerato.

Het centrum verstrekt maaltijden aan kinderen uit arme gezinnen. Bijna alle kinderen uit Tooseng, dat te maken heeft met hoge werkloosheid, ondervoeding en veel hiv-besmettingen, vallen in die categorie.

Betere weerstand
“De resultaten waren bijna direct zichtbaar”, zegt Elizabeth Serogole, manager van het centrum. “De gezondheid van de kinderen verbeterde snel.” Veel kinderen vertoonden tekenen van ondervoeding, zegt ze, zoals open zweren op de huid. Die verdwenen toen de kinderen regelmatig van de bladeren begonnen te eten.

De moringa-bladeren verbeteren ook de weerstand van de kinderen, zodat ze minder vatbaar worden voor ziekten, zegt Serogole. “En veel kinderen kunnen zich nu beter concentreren op school.” Alles wat daarvoor nodig was, was een theelepel bladpoeder per dag.

Maagzweren en huidinfecties
Samson Tesfay, postdoctoraal onderzoeker aan de Universiteit van KwaZulu-Natal, bevestigt dat moringa verschillende positieve gezondheidseffecten heeft. “De plant is uniek in de zin dat elk deel ervan gebruikt kan worden. Hij heeft medicinale eigenschappen, maar kan ook gebruikt worden als voeding of voor praktische doeleinden.

De bladeren helpen bij de genezing van huidinfecties, verlagen hoge bloeddruk en bloedsuiker, verminderen zwelling, genezen maagzweren en werken kalmerend op het zenuwstelsel, zegt Tesfay. De boom, die oorspronkelijk uit Noord-India komt, wordt al eeuwenlang gebruikt in de Ayurvedische geneeskunst.

Waterzuivering
Het zaad van de plant kan volgens Tesfay gebruikt worden om water te zuiveren op plaatsen waar geen schoon drinkwater is. “De zaden zijn in staat 98 procent van de onzuiverheden en microben te verwijderen uit water.”

De slanke boom heeft weinig water nodig en groeit snel. In een jaar tijd kan hij drie meter hoog worden. Zelfs in Tooseng, een droge regio die in de afgelopen jaren geregeld te maken had met gebrek aan neerslag, groeit de boom gestaag.

Droogte en ondervoeding
Moringa is volgens voedselexperts breed inzetbaar om honger te bestrijden, omdat de boom kan groeien in alle subtropische regio’s in de wereld waar sprake is van droogte en ondervoeding. Het gaat dan om de meeste delen van Afrika, Centraal en Latijns-Amerika, het Midden-Oosten en Zuidoost-Azië.

Sinds 2009 heeft Mathabatha haar plantage beetje bij beetje uitgebreid. Ze vroeg daarvoor een financiële bijdrage aan bij het regiokantoor van Southern Africa Trust. Momenteel is ze eigenaar van 13.000 moringabomen.

De 52-jarige Mathabatha heeft inmiddels ook meer dan 6.000 moringa-kiemplanten verspreid onder arme gezinnen in de omgeving van Tooseng en geeft hen voorlichting over het gebruik van de bladeren. Het bladpoeder dat ze produceert op haar eigen bedrijf, wordt niet alleen in Zuid-Afrika gebruikt. Ze exporteert het ook naar Botswana, Swaziland en Lesotho. “Ik hoop in de komende jaren nog verder te groeien”, zegt ze. “Er is veel vraag naar mijn product.”